G Globalni turizam sve brže napušta model u kojem je broj noćenja glavno mjerilo uspjeha. Savremeni putnik, naročito gost visoke platežne moći, danas bira destinacije koje nude mnogo više od smještaja: autentičan ambijent, vrhunsku uslugu, wellness sadržaje, tehnološku efikasnost i održiv odnos prema prirodnim resursima. U takvoj konkurenciji, u kojoj se Crna Gora ne takmiči samo sa regionom već sa najprestižnijim destinacijama svijeta, zastarjela hotelska infrastruktura postaje ozbiljno ograničenje za rast prihoda i promjenu strukture gostiju - ocjenjuje za Pobjedu predsjednica i lead menadžerka Klaster Centra za razvoj turizma Željke Krivokapić Milićević.

Prema njenim riječima taj problem ne odnosi se samo na Budvu i Budvansku rivijeru, već na cijelu Crnu Goru, gdje brojni stari hotelski kapaciteti sve teže mogu odgovoriti zahtjevima savremenog tržišta. Mnogi objekti godinama se održavaju parcijalnim popravkama i povremenim renoviranjima, ali takav pristup više nije dovoljan za goste koji očekuju visoke standarde komfora, energetske efikasnosti, digitalizacije i personalizovane usluge. Upravo zato se pitanje sveobuhvatne modernizacije hotela nameće kao jedno od ključnih za budućnost crnogorskog turizma. U tom kontekstu, HG Budvanska rivijera ima posebno mjesto.

Kao istorijski stub domaćeg hotelijerstva i simbol Budve, ova kompanija, prema ocjeni Krivokapić Milićević, mora proći kroz ozbiljnu transformaciju — ne samo kroz obnovu enterijera, već kroz ulaganja u energetsku efikasnost, digitalizaciju, održivost, wellness koncepte i viši standard usluge. Takav zaokret, smatra ona, ne bi značio samo smanjenje troškova održavanja starih i neefikasnih objekata, već i redefinisanje turističkog proizvoda Budve i Crne Gore, koja bi modernizacijom hotelske ponude mogla snažnije konkurisati na mapi elitnih jadranskih i mediteranskih destinacija.

- Zastarjela infrastruktura direktno limitira potrošnju. Savremeni gost visoke platežne moći ne plaća samo krevet; on plaća besprekorno iskustvo, personalizovanu uslugu i ambijent. Ako objekat ne ispunjava te standarde, mi smo primorani da spuštamo cijene kako bismo popunili kapacitete, čime nesvjesno ostajemo u zoni masovnog turizma. Imidž destinacije se ne gradi marketinškim kampanjama, već stvarnim stanjem na terenu – zastarjeli hoteli šalju poruku o destinaciji koja je zarobljena u prošlosti, dok obnovljeni, moderni objekti pozicioniraju Crnu Goru kao dinamično i prestižno tržište - poručuje predsjednica i lead menadžerka Klaster Centra za razvoj turizma Željka Krivokapić Milićević.

Ona smatra da Crna Gora ne može privući platežno moćnije turiste bez ozbiljnog ulaganja u rekonstrukciju hotela, enterijere, wellness sadržaje i standard usluge.

- Tržište luksuznog turizma je visoko konkurentno i globalno. Platežno moćan gost ima opciju da bira bilo koju tačku na planeti, a njegovi zahtjevi su evoluirali. Danas su vrhunski enterijer koji odiše lokalnim šarmom, napredni wellness i spa koncepti, kao i besprekoran standard usluge – bazična očekivanja, a ne luksuzni dodatak. Posebno bih istakla wellness sadržaje koji su ključni generator produženja sezone. Elitni turizam ne prepoznaje improvizaciju. Ako želimo goste koji generišu visoku vanpansionsku potrošnju i borave u destinaciji tokom cijele godine, moramo im ponuditi infrastrukturu koja opravdava te cijene. Investicija u rekonstrukciju je zapravo investicija u promjenu strukture naših gostiju - objasnila je Krivokapić Milićević.

Na naše pitanje da li je HG Budvanskoj rivijera hitno potrebna rekonstrukciju zbog troška izdržavanja starog zdanja odgovara:

- Budvanska rivijera je istorijski stub i sinonim crnogorskog hotelijerstva, ali upravo zbog te uloge, ona prva mora proći kroz proces sveobuhvatne modernizacije, ali i ozbiljne transformacije. Održavanje i izdržavanje starih, neefikasnih zdanja predstavlja ogroman i hroničan operativni trošak koji direktno nagriza profitabilnost i konkurentnost kompanije. Sa investicionog i strateškog aspekta, polovična rješenja i kozmetičke popravke više nijesu održive, tako da ovdje ne možemo samo govoriti o rekonstrukciji. Budvanskoj rivijeri je potreban hrabar, vizionarski zaokret koji će je transformisati u ekološki održiv, tehnološki napredan i tržišno atraktivan rizort visoke kategorije - kazala je Krivokapić Milićević dodajući da bi se time ne samo drastično smanjili operativni troškovi tekućeg održavanja, već bi se redefinisao turistički proizvod same Budve, vraćajući joj status elitne destinacije na Jadranu.

Po njenjim riječima važno je da se renoviranje ne svede samo na estetiku, već i na energetsku efikasnost, digitalizaciju, održivost i bolju organizaciju usluge.

- Ovo je ključna tačka razilaženja između površnog i strateškog vođenja turizma. Vizuelni identitet hotela prodaje prvu noć, ali održivost, efikasnost i digitalizacija prodaju svaku sljedeću i upravljaju profitom. Danas ozbiljne rekonstrukcije posmatramo isključivo kroz prizmu Green Agende i ESG standarda. Energetska efikasnost – kroz ugradnju pametnih sistema, solarnih panela i izolacije – dramatično smanjuje fiksne troškove poslovanja, što je za hotelijere od životnog značaja u periodima van sezone. Digitalizacija operativnih procesa omogućava optimizaciju radne snage, bržu uslugu i bolje poznavanje navika gostiju. Na kraju, održivost, uvođenje zero-waste praksi i eliminacija plastike za jednokratnu upotrebu više nisu stvar prestiža, već zakonska i moralna obaveza prema resursima Crne Gore. Moderni luksuz je ekološki osviješćen - objasnila je Krivokapić Milićević dodajući da država i lokalne samouprave treba da podstiču ulaganja u obnovu hotelskih kapaciteta kroz poreske olakšice, povoljne kredite ili druge mjere.

- Državni aparat i lokalne samouprave moraju biti partneri investitorima u ovom procesu. Podizanje kvaliteta hotelske ponude nije privatni interes jednog vlasnika, već javni interes države Crne Gore, jer se time podiže BDP, otvaraju kvalitetnija radna mjesta i pune budžeti kroz veće poreske stope u vanpansionskoj potrošnji. Država bi trebala da kreira stimulativan ambijent kroz ciljane mjere: smanjenje ili grejs-periode na lokalne takse i komunalije tokom faze rekonstrukcije, poreske olakšice za hotele koji implementiraju visoke standarde energetske efikasnosti, kao i subvencionisane kreditne linije u saradnji sa međunarodnim finansijskim institucijama za "zelenu" transformaciju hotela. Kada investitor vidi da država dijeli rizik i viziju razvoja, investicioni ciklus se višestruko ubrzava - tvrdi Krivokapić Milićević.

Ona naglašava da se u narednih pet godina moramo fokusirati na tri jasna prioriteta:

- Prvo, zelena i digitalna transformacija postojećeg portfolija. Moramo pomoći i stimulisati domaće hotelijere da svoje objekte usklade sa evropskim ekološkim sertifikatima. Drugo, sistemsko rješavanje pitanja deficitarnog kadra kroz edukaciju i reorganizaciju usluge. Vrhunski hotel bez vrhunske usluge je samo prazna ljuštura. Moramo kreirati regionalne centre izvrsnosti i partnerstva za transfer znanja (poput onih sa Italijom i Hrvatskom) kako bismo zadržali i edukovali mlade ljude. I treće, geografska diverzifikacija i uvezivanje. Prioritet mora biti modernizacija i podizanje kategorizacije hotela na sjeveru i u ruralnim područjima, ali uz njihovo direktno povezivanje sa poljoprivrednim registrima i ponudom na jugu - kazala je Krivokapić Milićević zaključujući da naš cilj u narednih pet godina ne smije biti rast broja kreveta, već isključivo rast vrijednosti, održivosti i prihoda po raspoloživoj sobi